Nöbetçi Eczaneler
Sakarya’nın Karasu ilçesine bağlı Paralı köyünde fındık üreticileri, ürünlerini kabuklu olarak tüccara satmak yerine kurdukları Kırsal Kalkınma Kooperatifi bünyesinde işleyerek katma değerli ürünlere dönüştürüyor. 2013’te başlayan çalışmalar kapsamında kurulan kırma ve kavurma tesislerinde yaklaşık 20 farklı ürün hazırlanıyor. Ürünler Sakarya, Kocaeli ve Düzce’deki yerel zincir marketlerde satışa sunulurken, “Sakarya Çikolatası” adı verilen ürün Amerika’ya da ihraç edildi.
Doğu Marmara Kalkınma Ajansı’nın desteğiyle hayata geçirilen proje, köydeki kadınlara da istihdam sağladı. Sezon dönemine göre değişmekle birlikte kooperatif bünyesinde ortalama 12 kadın çalışıyor. Yıllık yaklaşık bin ton fındık üreten köyde, üreticilerin önemli bölümü kooperatifin çalışmalarında yer alıyor.
Paralı köyündeki üreticiler, fındığı doğrudan tüketiciye ulaştırmak amacıyla önce kırma, ardından kavurma tesisi kurdu. Yaklaşık beş yıllık planlı çalışmanın sonunda fındık ezmesi ve çikolata gibi ürünlerin de aralarında bulunduğu 20 çeşitlik bir ürün yelpazesine ulaşıldı. Böylece fındığın işlenmesiyle oluşan katma değerin üreticide kalması hedeflendi.
Dubai çikolatasının gündemde olduğu dönemde hazırlanan fındıklı ürün ise “Sakarya Çikolatası” adıyla Amerika’ya gönderildi.
“Fındık üreticileri için bir model”
Doğu Marmara Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Mustafa Çöpoğlu, projenin kırsal kalkınma açısından örnek olduğunu belirterek şunları söyledi:
“Sakarya’nın Karasu ilçesinde Paralı köyünde, yaklaşık 100’ün üzerindeki üretici kendi aralarında bir kooperatif kuruyor. Adı da Kırsal Kalkınma Kooperatifi. Burada üreticiler fındığını hasat ettikten sonra doğrudan kabuklu bir şekilde tüccara satmak yerine ’kendi köyümüzde katma değerli hale getirelim, nihai değer olarak marketler de tüketiciye ulaştıralım’ düşüncesiyle bir ekip kurmuşlar. Tabii hepsi bir anda olmadı. Önce kırma tesisi kuruldu, arkasından kavurma tesisi oluştu.”
Çöpoğlu, çalışmaların yaklaşık beş yıldır sürdüğünü aktararak şöyle devam etti:
“Yaklaşık 20 ayrı üründen oluşan bir ürün yelpazesi var. Sakarya, Kocaeli ve Düzce’deki yerel zincir marketlerde bu ürünler satılmakta. Fındığı hasat ettikten sonra tüccara satmak yerine tüketiciye kadar aradaki bütün işlemler burada yapılıyor. Ürün katma değerli hale geliyor. Katma değerde bu köyümüze kalıyor. Burada yaklaşık sezonsal olarak değişmekle beraber ortalama 12 kadın çalışanımız var. Sistem sürekli büyüyor. Sisteme de, kooperatife de yeni üyeler katılıyor. Buradaki üretim kapasitesi ve çeşidi de sürekli artıyor. Fındığı yüksek katma değerli şekilde, nihai tüketiciye de ulaştıracak şekilde burada hazırlanıyor. Bütün süreçler burada yönetiliyor ve tamamlanıyor. Dolayısıyla burada istihdam var. Ayrıca üretici, fındığını doğrudan tüccara verip, fındık kırma fabrikaları gibi diğer işlemlerden geçirmek yerine bütün o üretim süreçleri burada yapılıyor. Dolayısıyla bu, fındık üreticileri için bir model aslında.”
“Şu an emekliyoruz ama daha ilerileri hedefliyoruz”
Kuzey Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Özgür Uğur, 2013 yılında başlayan çalışmaların bugün farklı satış kanallarıyla sürdüğünü belirtti. Uğur, “Biz 100 yıldır bu topraklarda yaşıyoruz, 100 yıldır fındık üreticisiyiz. Fındık için bir şey yapma, fındığa bir şeyler katma, yöreye faydalı olma gereği hissederek, istihdam oluşturma isteğiyle, aslında bölgemize hizmet etmek arzusuyla 2013 yılında bu işe başladık. 2013 yılında kantarı emanet alarak başladığımız bir iş. Bugün şükür bu noktalara geldik. Bugün tabii şu an emekliyoruz, daha ilerileri hedefliyoruz. Yakın bölgemizin çeşitli marketlerine sevkiyat ve internet sitemiz üzerinden satışlarla hayatımızı devam ettiriyoruz” dedi.
“Sakarya Çikolatamız Amerika’ya gitti”
Kooperatifin ilk ihracatını Amerika’ya yaptığını açıklayan Uğur, ürünün ortaya çıkış sürecini şöyle anlattı:
“Dubai çikolatasının çok sükse olduğu zamanlarda biz adını değiştirdik. ’Fındıklı yapalım ve adını Sakarya Çikolatası koyalım’ dedik. Sakarya Çikolatamız Amerika’ya gitti. Köyümüzün büyük bir çoğunluğuyla beraber bu işi yapıyoruz. Köylünün tamamı buraya ortak. Kendi işleri ve gelecekleri ile ilgili çalışma yapıyorlar. Fındığa katma değer katmak ve ilerleyen dönemlerde para kazanılabilir bir iş olmasını sağlamak için çalışıyorlar. Nihayetinde bu işin yapılma amacı Paralı köyüne katkı sağlamak. Köy olarak yıllık bin ton fındık üretiyoruz. Bunun henüz yüzde 20’lik kısmını bünyemizde tüketebiliyoruz. Bir kısmını kabuklu olarak satmak durumundayız, fakat hedefimiz tabii ki yüzde 100. Bizim bunca yatırımımızın arkasında bize desteğini esirgemeyen, doğru projeye ’biz arkanızdayız’ diyebilen Doğu Marmara Kalkınma Ajansı’nı unutmadan teşekkürlerimizi iletiyoruz.”
“Burada güle oynaya çalışıyoruz, hepimiz akrabayız”
Kooperatifte çalışan Bilgin Uğur Işık da projenin köyde oluşturduğu dayanışmaya dikkat çekti. Işık, “Bu çok büyük bir proje. Küçükken aklıma hiç gelmemişti ama çok mutluyuz. Köyümüzde böyle bir oluşum ve projenin olmasından çok mutluyuz. Hepimiz buralıyız, burada çalışıyoruz. Kendi ürettiğimiz fındığı burada işliyoruz. Burada güle oynaya çalışıyoruz, hepimiz akrabayız. Yabancı kimse yok. Hepimiz iç içeyiz. İşimizi hallettikten sonra herkes evine dönüyor, hayvanlarımızın, çocuklarımızın evlerimizdeki işlerimize kaldığımız yerden devam ediyoruz” ifadelerini kullandı.