Nöbetçi Eczaneler
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Dr. Banu Ertürk, dünyada diyabetle yaşayan her 10 yetişkinden 4’ünün hastalığının farkında olmadığını belirtti. Ertürk, Türkiye’de yaklaşık 10 milyon yetişkinin diyabetli olduğunun tahmin edildiğini, diyabet tanısı bulunan çocuk sayısının ise yaklaşık 30 bin olduğunu ifade etti.
Karbonhidrat içeren besinlerle alınan glukozun kana geçtiğini anlatan Ertürk, pankreasın salgıladığı insülin hormonunun glukozun vücut hücrelerine taşınmasını ve enerji kaynağı olarak kullanılmasını sağladığını söyledi. Yeterli insülin üretilememesi ya da üretilen insülinin etkili kullanılamaması durumunda kan şekerinin yükseldiğini belirten Ertürk, bunun kronik seyirli diyabete yol açtığını kaydetti.
Diyabetin temel olarak tip 1, tip 2 ve gebelik sırasında ortaya çıkabilen gestasyonel diyabet olmak üzere üç türünün bulunduğunu aktaran Ertürk, tip 1 diyabetin bağışıklık sisteminin pankreastaki insülin üreten hücrelere zarar vermesi sonucu geliştiğini belirtti. Bu türün genellikle çocukluk veya gençlik döneminde başladığını, ancak her yaşta görülebileceğini ifade eden Ertürk, yaşam boyu devam eden tip 1 diyabette vücudun yeterli insülin üretemediğini söyledi.
Tip 2 diyabetin ise hücrelerin insüline karşı direnç geliştirmesi veya pankreasın yeterli insülin üretememesi sonucunda ortaya çıktığını dile getiren Ertürk, tüm diyabet vakalarının yüzde 90’ından fazlasını bu türün oluşturduğunu bildirdi.
“Dünyada 589 milyon yetişkin diyabetle yaşıyor”
Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre dünyada 589 milyon yetişkinin diyabetle yaşadığını belirten Ertürk, her 10 kişiden 4’ünün hastalığından habersiz olduğunu söyledi. Türkiye’de yaklaşık 10 milyon yetişkinin diyabetli olduğunun tahmin edildiğini yineleyen Ertürk, diyabet tanısı alan çocuk sayısının da 30 bin civarında bulunduğunu kaydetti.
Diyabetin kontrol altına alınmaması halinde yüksek kan şekerinin hayati organlarda kalıcı hasara neden olabileceği uyarısında bulunan Ertürk, hastalığın kalp krizi ve inme riskini artırabildiğini, böbrek yetmezliği, görme kaybı, sinir hasarı ve diyabetik ayağa yol açabildiğini ifade etti. Diyabetin, Türkiye’de ve dünyada engellilik ile erken ölümlerin başlıca nedenleri arasında yer aldığını belirtti.
Tip 1 diyabetin çocuğun beslenmesi veya ailenin bir hatasından kaynaklanmadığını vurgulayan Ertürk, erken fark edilmesinin hayati önem taşıdığını söyledi. Anne, baba ya da kardeşinde tip 1 diyabet bulunanlar ile ailesinde çok sayıda tip 2 diyabet hastası olan kişilerde riskin daha yüksek olduğunu aktardı.
“Belirtiler görüldüğünde sağlık kuruluşuna başvurulmalı”
Tip 1 diyabetin belirtileri arasında aşırı susama, sık idrara çıkma, açıklanamayan kilo kaybı, halsizlik ve bulanık görmenin bulunduğunu belirten Ertürk, bu belirtileri fark eden ebeveynlerin çocuklarını vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna götürmesi gerektiğini söyledi. Kusma, karın ağrısı, hızlı ve derin nefes alma ya da uykuya eğilimin belirtilere eşlik etmesi halinde durumun acil olduğunu ifade eden Ertürk, en yakın acil servise başvurulması gerektiğini kaydetti.
Tip 1 diyabetli çocukların güvenli ve nitelikli bir yaşam sürdürebilmesinin yalnızca tıbbi tedaviye değil, çocuğun yanı sıra ailesinin, yakın çevresinin ve öğretmenlerinin diyabet konusunda bilgi ve beceri kazanmasına da bağlı olduğunu belirten Ertürk, uygun tedavi, doğru beslenme, düzenli egzersiz ve eğitimle diyabetli çocukların sağlıklı ve uzun bir yaşam sürebileceğini söyledi.
“Tip 2 diyabet belirti vermeden ilerleyebilir”
Tip 2 diyabetin çoğunlukla yıllar içinde ve belirgin bir belirti göstermeden geliştiğini aktaran Ertürk, birçok kişinin hastalığını kalp, böbrek, göz veya sinir hasarı gibi komplikasyonlar ortaya çıktığında öğrendiğini ifade etti.
Fazla kilo ve obezite, hareketsiz yaşam, sağlıksız beslenme, ailede diyabet öyküsü, ileri yaş ve gebelikte diyabet geçirmiş olmanın tip 2 diyabet riskini artırdığını belirten Ertürk, risk faktörü bulunan kişilerin belirti beklemeden aile hekimlerine başvurarak kan şekeri ölçtürmeleri gerektiğini söyledi.
Sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı vücut ağırlığının korunması ve tütün ürünlerinden uzak durulmasının tip 2 diyabetin önlenmesine, geciktirilmesine ve kontrol altında tutulmasına katkı sağlayacağını belirten Ertürk, tanı alan bireylerde düzenli takip, uygun tedavi ve diyabet eğitimiyle komplikasyonların önlenebileceğini veya geciktirilebileceğini kaydetti. Göz, böbrek ve ayak kontrollerinin düzenli yaptırılmasının önemine de dikkat çekti.