Bilecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları Doktoru Uzm. Dr. Esra Geçgel, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı’nın (KOAH) önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalık olmasına rağmen önemli bir halk sağlığı sorunu oluşturduğunu belirtti. Geçgel, dünyada yaklaşık 3,7 milyon kişinin KOAH nedeniyle yaşamını yitirdiğini, solunum sistemi hastalıklarının ise yüzde 15,1 oranıyla ölüm nedenleri arasında üçüncü sırada bulunduğunu söyledi.
KOAH’ın, hava yolları ve akciğer dokusundaki değişikliklere bağlı kalıcı hava akımı kısıtlanmasıyla seyrettiğini aktaran Geçgel, hastalığın başlıca belirtilerinin sürekli öksürük, balgam, nefes darlığı ve yorgunluk olduğunu ifade etti. Yakınmaların erken fark edilerek değerlendirilmesinin, gerekli önlemlerin alınmasına ve bireyin bağımsızlığıyla yaşam kalitesinin korunmasına katkı sağladığını belirten Geçgel, hastalık ilerlediğinde yürüme, merdiven çıkma ve günlük işleri yapmanın zorlaşabileceğini kaydetti.
“KOAH dünyada ve Türkiye’de önemli bir halk sağlığı sorunu”
Küresel Hastalık Yükü 2021 analizine göre dünya genelinde yaklaşık 3,7 milyon kişinin KOAH nedeniyle hayatını kaybettiğini belirten Geçgel, 1990-2021 yılları arasında toplam vaka sayısının yaklaşık yüzde 112, ölüm sayısının ise yüzde 49 arttığını bildirdi. Nüfus artışı ve yaşlanmanın hastalık yükünü artırdığını ifade eden Geçgel, öngörülerin bu yükün 2045’e kadar yükselmeyi sürdürebileceğine işaret ettiğini söyledi.
Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı’nın (TÜSEB) 2020 KOAH raporunda, Türkiye’de yaklaşık 4 milyon KOAH hastası bulunduğunun tahmin edildiğini aktaran Geçgel, TÜİK’in 2025 verilerine göre solunum sistemi hastalıklarının yüzde 15,1 oranıyla ölüm nedenleri arasında üçüncü sırada yer aldığını belirtti. Bu oranın yalnızca KOAH’a değil, tüm solunum sistemi hastalıklarına ilişkin olduğunu vurgulayan Geçgel, verilerin korunma ve erken tanı çalışmalarının güçlendirilmesi gerektiğini gösterdiğini dile getirdi.
“Belirtileri yaşlanmanın doğal sonucu saymayın”
Özellikle 40 yaş üzerindeki, tütün kullanan veya zararlı solunum maruziyeti bulunan kişilerin öksürük, balgam ve nefes darlığı gibi şikayetler açısından KOAH yönünden değerlendirilmesi gerektiğini söyleyen Geçgel, hastalığın gençlerde de görülebileceği uyarısında bulundu. Tanının hekim değerlendirmesi ve spirometri olarak adlandırılan nefes ölçüm testiyle doğrulandığını belirten Geçgel, risk taşıyan ya da belirti gösteren kişilerin değerlendirilmesinin gecikmiş tanıların azaltılmasında önemli olduğunu ifade etti.
KOAH’tan korunmanın yaşam boyunca zararlı maruziyetlerin azaltılmasını gerektirdiğini kaydeden Geçgel, tütün kontrolü, temiz hava politikaları ve güvenli çalışma koşullarının bireysel önlemlerle birlikte uygulanmasının daha etkili sonuç vereceğini söyledi.
“Tütün kullanmayın, kullanıyorsanız bırakmak için destek alın”
Sigaranın KOAH gelişimindeki başlıca risk faktörlerinden biri olduğunu belirten Geçgel, sigaraya hiç başlamamanın ve kullananların bırakmasının akciğer sağlığı açısından en etkili adımlar arasında bulunduğunu ifade etti. Sigarayı bırakmanın her yaşta fayda sağladığını aktaran Geçgel, KOAH tanısı sonrasında da bunun akciğer fonksiyonlarındaki kaybın yavaşlamasına yardımcı olduğunu söyledi. Elektronik sigara ve nargilenin güvenli alternatifler olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.
Akciğer sağlığının temellerinin doğumdan önce atıldığını belirten Geçgel; gebelik ve çocukluk dönemlerinde tütün dumanından uzak durulması, yeterli beslenme, önerilen aşıların yaptırılması ve solunum yolu enfeksiyonlarının uygun şekilde yönetilmesinin sağlıklı akciğer gelişimini desteklediğini kaydetti. Prematüre doğum ile çocuklukta geçirilen ağır solunum yolu hastalıklarının ilerleyen yaşlarda akciğer sağlığını etkileyebileceğini ifade etti.
Koruyucu yaklaşımın yalnızca ileri yaşlara bırakılmaması gerektiğini belirten Geçgel, egzersizin türü, süresi ve yoğunluğunun KOAH’ın şiddeti, eşlik eden hastalıklar ve kişinin kapasitesine göre sağlık ekibiyle belirlenmesi gerektiğini söyledi. Hedefin düzenli ve sürdürülebilir bir hareket alışkanlığı kazanmak olduğunu aktaran Geçgel, ani veya alışılmışın dışında nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da baş dönmesi görülmesi halinde egzersize ara verilerek tıbbi değerlendirme yapılması gerektiğini belirtti.





