Nöbetçi Eczaneler
Kocaeli’nin İzmit ilçesinde, Roma döneminde yaklaşık 170 bin kişinin su ihtiyacını karşılayabilecek kapasitede olduğu belirtilen İn Bayırı Sarnıcı, günümüzde evler ve yabani otların arasında varlığını sürdürüyor. Yaklaşık 22 kilometre uzaklıktaki Paşasuyu’ndan 21 su kemeriyle beslenen tarihi yapının restore edilerek turizme kazandırılması bekleniyor.
Cedit Mahallesi’nde yer alan ve milattan sonra 4. yüzyıla tarihlendirilen sarnıç, Roma ve Bizans dönemlerinde Nikomedya’nın su ihtiyacını karşılayan önemli yapılardan biri olarak kullanıldı.
Paşasuyu kaynağından taşınan suyun 21 su kemeri aracılığıyla sarnıca ulaştırıldığı, burada depolanan suyun ise hamam, ev, askeri tesis ve saray gibi yapılara dağıtıldığı biliniyor. Çeşitli kaynaklarda yapının eski Bizans İmparatoru Diocletianus tarafından yaptırıldığı belirtilirken, daha eski bir döneme ait olduğuna yönelik rivayetler de bulunuyor. Ünlü seyyah Charles Texier de 1834’te İzmit’e yaptığı ziyarette sarnıçtan söz etti.
1987 yılında Anıtlar Kurulunca tescillenen tarihi yapı, bakımsızlık ve çarpık yapılaşma nedeniyle bugün büyük ölçüde çevresindeki binaların ve yabani otların arasında kalmış durumda.
Sular 21 su kemeriyle taşınıyordu
Art Nicomedia Kültür Sanat Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Akın Ülkü Sevinç, milattan sonra 4. yüzyıla tarihlendirilen sarnıcın tarihi ve mimari özellikleri hakkında bilgi verdi.
İn Bayırı Sarnıcı’nın Roma ve Bizans dönemlerinde su toplama ve depolama alanı olarak kullanıldığını belirten Sevinç, “Roma ve Bizans dönemlerinde kentin su ihtiyacını karşılamak için su toplama alanı, bugünkü adıyla su deposu olarak kullanılıyordu. Yağmur suları ve kaynak sularından gelen rezervler burada toplanarak ihtiyaç duyulan yerlere dağıtılıyordu. İn Bayırı Su Sarnıcı’nın kaynağı Paşasuyu’ndan geliyor. Yaklaşık 22 kilometre mesafede bu kaynak. Yapılan araştırmalara göre 21 su kemeriyle buraya taşınıyor su. Buradan da kentin su ihtiyacı olan yapılara, hamamlara, evlere, askeri tesislere ve saraylara aktarılıyordu” dedi.
170 bin kişinin ihtiyacını karşılayabilecek kapasitedeydi
Sarnıcın kapasitesine ilişkin bir araştırmaya değinen Sevinç, yapının 170 bin kişinin su ihtiyacını karşılayabilecek büyüklükte olduğunu ifade ederek, “Yapılan bir araştırmaya göre bu sarnıçtan 170 bin kişinin faydalanabileceği su kaynağı varmış. 170 bin kişinin ihtiyacına yetecek kadar su depolanan bir alan düşünün. Muhtemelen şu anda çok daha büyük bir yapının yalnızca bir bölümünün içerisindeyiz” diye konuştu.
“Yerebatan Sarnıcı gibi devasa bir yapı olabilir”
Sarnıcın yapımında taş ve tuğla kullanıldığını aktaran Sevinç, bölgede gerçekleştirilen araştırmalarda altı farklı ana su yolunun tespit edildiğini söyledi.
Bugün görülebilen bölümün daha büyük bir yapının parçası olabileceğini belirten Sevinç, sarnıcın Yerebatan Sarnıcı gibi geniş bir kompleksin parçası olabileceğine dikkati çekerek şöyle konuştu:
“Şu anda bildiğimiz kadarıyla bir parçasının içindeyiz. Muhtemelen çok daha büyük bir yapının parçası bu. Yerebatan Sarnıcını gözünüzün önüne getirirseniz ne kadar devasa bir kompleks olabileceğini tahmin edebiliriz. Bunun sağa sola, kuzeye veya güneye devam edip etmediğini şu anda bilemiyoruz.”
“Çarpık kentleşme nedeniyle çok azı günümüze ulaştı”
Nikomedya’nın milattan sonra 284 ile 330 yılları arasında Roma İmparatorluğu’na başkentlik yaptığını hatırlatan Sevinç, kentte bu dönemde tapınak, hipodrom, tiyatro, anıtsal su çeşmeleri, hamam ve gymnasium gibi çok sayıda yapı bulunduğunu belirtti.
Sevinç, “Milattan sonra 284 ile 330 yılları arasında Nikomedya, Roma İmparatorluğu’nun başkentiydi. Dolayısıyla bu kentte birçok imar faaliyeti ve yapı bulunuyordu. Tapınaklar, hipodrom, tiyatro, anıtsal su çeşmeleri, hamamlar ve gymnasium gibi birçok yapı vardı. Ancak depremler, yağmalar ve son 70-80 yıldaki çarpık kentleşme faaliyetleri nedeniyle günümüze çok azı ulaşmış durumda. İzmit’in her yerinde tarih var diyebiliriz” dedi.
“Restore edilirse muhteşem bir turizm alanı olur”
İn Bayırı Sarnıcı’nın mevcut durumundan kurtarılması gerektiğini vurgulayan Sevinç, restorasyonun İzmit’in turizm potansiyeline katkı sağlayacağını söyledi.
Sevinç, “Şu anda gördüğünüz gibi harap durumda, bir kalıntı halinde. Restore edilse kentin turizmine büyük katkı sağlayacak bir alan. Öncelikle buranın bir projesinin hazırlanması, bütçe oluşturulması gerekiyor. Projelendirilip restore edilse belki çok muhteşem bir turizm alanı olacak. Belki binlerce, yüz binlerce turist gelecek buraya. Bu su sarnıcı bilimsel olarak ele alındığında tarihî ve arkeolojik açıdan birçok detay ortaya çıkaracaktır. Öncelikle buranın restorasyon ve projelendirme çalışması yapılarak şu an gördüğünüz mezbelelik halden kurtulması lazım. İnşallah bir gün İzmit, antik dönemiyle hak ettiği değere arkeolojik, tarihî ve turizm anlamında ulaşacaktır. O günleri inşallah görürüz” ifadelerini kullandı.