Nöbetçi Eczaneler
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) ile İstanbul Medipol Üniversitesi’nden araştırmacılar, kanser tedavisinde kullanılabilecek yeni ilaç adayları geliştirdi. Laboratuvar çalışmalarında, sentezlenen moleküllerin meme, prostat ve akciğer kanseri hücrelerinin çoğalmasını durdurmada etkili olduğu belirlendi. Dört özgün kimyasal bileşiği kapsayan buluş, Türk Patent ve Marka Kurumu’nun ardından Avrupa’da da tescil edildi. Prof. Dr. Zuhal Gerçek, çalışmayla “yerli ve milli ilaç üretiminde ufak ama çok önemli bir adım” atıldığını ifade etti.
Kanser hücrelerinin büyümesini sağlayan enzimler hedeflendi
“Yeni Tirozin Kinaz İnhibitörlerinin Sentezi ve Biyolojik Aktivitelerinin Araştırılması” başlıklı çalışma, BEUN Fen Fakültesi Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zuhal Gerçek, İstanbul Medipol Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Güzel ve araştırmacı Betül Yaşin’in ortaklığında yürütüldü. Araştırmada, kanser hücrelerinin kontrolsüz şekilde büyüyüp yayılmasında rol oynayan tirozin kinaz enzimleri üzerine yoğunlaşıldı. Geliştirilen yeni moleküllerin bu enzimleri baskılayarak kanserli hücrelerin çoğalmasını engellediği laboratuvar testleriyle ortaya konuldu.
Moleküllerin meme, prostat ve akciğer kanseri hücreleri üzerindeki etkisi kanıtlandı
Yaklaşık 26 yıldır BEUN’de görev yapan Prof. Dr. Zuhal Gerçek, 2018’de başlayan araştırmanın iki aşamada gerçekleştirildiğini belirtti. Moleküllerin kimyasal sentezinin Zonguldak’ta, biyolojik testlerin ise İstanbul’da yapıldığını aktaran Gerçek, çalışmanın Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) kapsamında desteklendiğini söyledi.
Prof. Dr. Gerçek, “Bu çalışmada amacımız kanser ilacı olmaya aday moleküllerin sentezini gerçekleştirmek ve bunların anti-kanser aktivitelerini kanıtlamak üzerineydi. Projemiz BAP tarafından, Bilimsel Araştırma Projeleri tarafından desteklendi. Proje iki kısımdan oluşuyor. Bir tanesi moleküllerin sentezi, Bülent Ecevit Üniversitesi’nde tarafımca tamamlandı. İkincisi de bunların anti-kanser aktivitelerinin araştırılması. O da İstanbul Medipol Üniversitesi’nde Profesör Doktor Mustafa Güzel ve Betül Yeşil tarafından gerçekleştirildi. Yaptığımız çalışmalar neticesinde bu yeni moleküllerin özellikle meme, prostat ve akciğer kanseri hücreleri üzerinde etkili olduğunu kanıtlamış olduk. Ve bu özelliklerini gerek deneysel gerekse teorik olarak ortaya koyduk” dedi.
Buluş iki patentle tescillendi
Kanser tedavilerinde kullanılan ilaçların yan etkilerini azaltmak ve etkinliklerini artırmak amacıyla geliştirilen çalışma, ulusal ve uluslararası patentlerle koruma altına alındı. Dört farklı özgün kimyasal bileşiği içeren buluşun hem Türkiye’de hem de Avrupa’da patenti alındı.
Prof. Dr. Gerçek, “Neticesinde bir ulusal, bir de Avrupa patenti olmak üzere iki patentle de bu fikrimizi koruma altına aldık. Böylece yerli ve milli ilaç üretiminde ufak bir adım atmış olduk” diye konuştu.
İleri testler ve klinik çalışmalar bekleniyor
Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu da geçtiğimiz günlerde Zonguldak’ta yaptığı açıklamada, Türkiye’de ilaç ve tıbbi cihaz geliştirilmesine yönelik çalışmaları desteklediklerini belirtmişti. Memişoğlu, BEUN’un kanser tedavisine yönelik yeni ilaç molekülleri çalışmalarını değerli bulduklarını ifade etmişti.
Moleküllerin hastanelerde kullanılabilecek bir ilaca dönüşebilmesi için laboratuvar çalışmalarının ardından ileri testlerin ve klinik, yani insanlar üzerinde yürütülecek araştırmaların tamamlanması gerekiyor.