Nöbetçi Eczaneler
Düzce’de 12 Kasım 1999’da meydana gelen ve kentte büyük yıkıma yol açan depremin üzerinden 27 yıl geçti. Düzce Belediye Başkanı Dr. Faruk Özlü ile depremi yaşayan belediye personeli, felaket gecesinde yaşananları, arama-kurtarma çalışmalarını ve kentin yeniden yapılanma sürecini anlattı.
17 Ağustos 1999 depreminin yaralarını sarmaya çalışan Düzce, 12 Kasım gecesi bir kez daha sarsıldı. Şehir merkezinde ağır yıkım ve can kayıplarına neden olan deprem, kent sakinlerinin hafızasında derin izler bıraktı. Düzce Belediyesi Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü, depremin 27. yıl dönümünde Başkan Faruk Özlü ve o dönemde görev yapan belediye çalışanlarının tanıklıklarını kayıt altına aldı.
“Sabah 06.00-06.30 gibi Düzce’ye ulaşabildik”
12 Kasım 1999’da Ankara’da bulunan Düzce Belediye Başkanı Dr. Faruk Özlü, deprem haberini alır almaz ailesine ulaşmak ve kente gelebilmek için yola çıktığını belirtti. O dönemde Savunma Sanayii Müsteşarlığı’nda görev yaptığını ve TAI’nin yönetim kurulu üyesi olduğunu söyleyen Özlü, toplantıya gitmek üzere evden çıkacağı sırada deprem olduğunu öğrendiğini, Düzce’deki ailesini aramasına rağmen telefonla ulaşamadığını aktardı.
Toplantıya katılmaktan vazgeçerek bir arkadaşıyla özel araçla yola çıktıklarını ifade eden Özlü, Bolu güzergahının kapalı olması nedeniyle Akyazı ve Sakarya üzerinden ilerlediklerini ve Düzce’ye sabah saat 06.00-06.30 sıralarında ulaştıklarını kaydetti.
“Allah Düzce’ye bir daha 12 Kasım’lar yaşatmasın”
Köylerindeki evin yıkılmadığını ancak hasar gördüğünü belirten Özlü, anne, babası ve ablasını sağ olarak görmenin kendisini mutlu ettiğini söyledi. Şehir merkezindeki yıkımın boyutunun ise çok büyük olduğunu ifade eden Özlü, o gece gördüklerini şöyle anlattı:
“Şehirde gördüğüm manzara çok korkunçtu. Ablamın kaldığı ev yan yatmıştı ama onlar sağ çıkmışlardı. Perişandı her taraf. Kurtarma çalışmaları devam ediyordu. Çok sayıda araç, dozer, iş makinesi ve çok sayıda insan arama-kurtarma faaliyetlerinde bulunuyordu. Şehir çok kötüydü, perişan bir haldeydi. Allah Düzce’ye bir daha 12 Kasım’lar yaşatmasın.”
“Düzce’nin konut stoku yüzde 80 yeni”
12 Kasım depreminin ardından şehir merkezindeki yıkımın, yeni yerleşim alanlarının oluşturulmasını zorunlu hale getirdiğini belirten Özlü, bugün yaklaşık 50 bin kişinin yaşadığı Bahçeşehir’in yeni yerleşim bölgesi olarak belirlenmesini doğru bir karar olarak değerlendirdi.
Düzce’nin kuzey kesimlerinin yapılaşma bakımından daha uygun olduğunu dile getiren Özlü, Kaynaşlı’dan başlayıp Bahçeşehir, Konuralp ve Boğaziçi üzerinden Çilimli’ye uzanan hattın daha yüksek rakımlı ve zemin açısından daha sağlam bölgelerden oluştuğunu ifade etti.
Kentteki konut stokunun yaklaşık yüzde 80’inin yeni yapılardan oluştuğunu söyleyen Özlü, 23 Kasım 2022’de meydana gelen depremde can kaybı yaşanmamasının yenilenen yapı stokunun önemli bir göstergesi olduğunu belirtti. Göreve geldikten sonra deprem dirençli şehir hedefi doğrultusunda yüksek katlı yapılaşmaya son verdiklerini kaydeden Özlü, şu ifadeleri kullandı:
“Düzce’de bugün yapılaşma maksimum zemin+4’tür. 4 kattan yukarısı yasaktır. Biz depremlere dirençli bir şehir olmak için; hem deprem yönetmeliklerini harfiyen uygulayan bir şehiriz. Hem kat yüksekliğine sınır getiren, yatay mimariyi önceleyen bir politika takip ediyoruz”
Belediye personeli deprem gecesini anlattı
Depremi yaşayan belediye çalışanları da sarsıntı sırasında ve sonrasında karşılaştıkları olayları paylaştı. Dönemin Hesap İşleri Müdürü Vahap Demirel, deprem anını şöyle aktardı:
“Kırmızı ışıkta beklerken bir kütleme sesi oldu, ardından sallanmaya başladık. Tam bir kaos vardı. İnsanlar bir yerlere kaçışıyordu. Bağırışlar, imdat sesleri, korna sesleri. Araçlar birbirine girmişti. Celal Kasapoğlu Caddesi’ndeki binaların neredeyse yüzde 90’ı yıkılmıştı. Yollar kapanmıştı. Çok kötü bir ortamdı.”
“Binalar pasta gibi kat kat üst üste yığılmıştı”
Dönemin İmar ve Şehircilik Müdürlüğü’nde harita teknikeri olarak görev yapan Ahmet Bayar ise kentteki yıkımı, “Her şey yerle bir olmuştu. Binalar pasta gibi kat kat üst üste yığılmıştı” sözleriyle anlattı.
Dönemin Bilgi İşlem Müdürü Halit Ramazan Kubilay, deprem sırasında ailesiyle evde olduğunu ve sarsıntı başlayınca daha önce hazırladığı deprem köşesinde toplandıklarını belirtti. Ailesiyle birlikte dışarı çıkarak okul bahçesine sığındıklarını ifade eden Kubilay, yaşadıklarını şu sözlerle paylaştı:
“Sabaha kadar defalarca deprem tekrar etti. Bir ara yer yarılıp girecek miyiz diye bir düşünceye de kapıldık”
“Çok büyük özveri ve fedakarlıkla çalıştılar”
Ahmet Bayar, depremin ardından gece saat 03.00’ten sonra helikopter, TIR ve kamyonların Düzce’ye gelmeye başladığını söyledi.
Belediye çalışanlarının da depremzede olduğunu hatırlatan Vahap Demirel, itfaiye personelinin hem yıkılan binalarda kurtarma çalışması yürüttüğünü hem de çıkan yangınlara müdahale ettiğini belirtti:
“İtfaiyede çalışan arkadaşların o akşam binaları yıkıldı, 3 tane arkadaşları görev şehidi oldu. Arkadaşlarını kurtarmak bir yandan, bir taraftan da yangınlar oluştu onlara müdahale etmek. Onlar çok büyük özveri ve fedakarlıkla çalıştılar. Ben en çok onları takdir ediyorum”
Ahmet Bayar, deprem sonrası zemindeki değişimi gösteren bir anısını da anlattı. Depremden önce ölçtüğü bir mesafeyi daha sonra yeniden ölçtüğünde 80 santimetrelik fark bulunduğunu belirten Bayar, bu değişimin zeminde oluşan yarıktan kaynaklandığını ifade etti.
“Belediye hizmetleri 2005’e kadar prefabrik binada sürdü”
Halit Ramazan Kubilay, 17 Ağustos 1999 depreminde ağır hasar gören belediye binasında hizmetlerin çadırda sürdürüldüğünü belirtti. 12 Kasım depreminin ardından vatandaşların hasarlı binaların kendilerine ait olduğunu kanıtlayabilmesi için emlak beyanı ve su faturalarına ihtiyaç duyulduğunu anlatan Kubilay, belediyenin bilgi işlem altyapısının yaklaşık bir hafta içinde yeniden kurulduğunu söyledi.
Vahap Demirel de belediyeye tahsis edilen prefabrik binada çok sayıda müdürlüğün 2005 yılına kadar faaliyetlerini sürdürdüğünü kaydetti.
“Bir sonraki depremden, düzce çok daha sağlam çıkacaktır”
Düzce’nin yeniden yapılanma sürecinde farklı ülkelerden destek alındığını belirten Kubilay, Japon uzmanların teknolojik destek sağlamak ve risk haritaları hazırlamak amacıyla kentte çalışma yürüttüğünü aktardı.
Ahmet Bayar, yeni konut alanlarının belirlenmesi için İmar Müdürlüğü olarak çeşitli arazilerde inceleme yaptıklarını, bugün Bahçeşehir olarak bilinen bölgenin zemin açısından uygun olduğunu değerlendirerek bu alanı önerdiklerini ifade etti.
Depremin ardından yapılaşmaya ilişkin yeni yönetmeliklerin uygulamaya konulduğunu hatırlatan Bayar, alınan önlemlerle Düzce’nin daha güvenli hale gelmesi için önemli adımlar atıldığını belirtti. Bayar, “Ben bir sonraki depremde Düzce’nin çok daha sağlam çıkacağını düşünüyorum” dedi.