Nöbetçi Eczaneler
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Türkiye’de kişi başına düşen yıllık kullanılabilir su miktarının 1.297 metreküpe gerilediğini belirterek, ülkenin su stresi altında bulunduğunu söyledi. Yumaklı, Sapanca Gölü havzasına 5 yıl içinde 25,5 milyar liralık yatırım yapılacağını ve havzaya yıllık yaklaşık 114 milyon metreküp su kazandırılmasının planlandığını açıkladı.
Sapanca Gölü Eylem Planı’nın tanıtımında konuşan Yumaklı, iklim değişikliği, düzensiz yağışlar ve artan tüketimin su kaynakları üzerindeki baskıyı artırdığını ifade etti. Dünya üzerindeki tatlı su kaynaklarının sınırlı olduğuna dikkati çeken Yumaklı, yaklaşık 2 milyar 200 milyon insanın temiz suya erişim sorunu yaşadığını belirtti.
Falkenmark Su Stres Endeksi’ne göre ülkelerin su zengini, su fakiri veya su stresi altında olup olmadığının ölçüldüğünü aktaran Yumaklı, Türkiye’de kişi başına düşen kullanılabilir su miktarının 1.300 metreküpün altına indiğini kaydetti.
“Ülkemiz su stresi altında bir ülke”
Yumaklı, “Dünyanın sadece yüzde 2,5’i tatlı su kaynaklarına sahip, bunun da sadece yüzde 1’ini kullanabiliyoruz. Elimizde sonsuz bir kaynak yok. Bugün itibarıyla yapılan hesaplamalarda ülkemizde kişi başına düşen kullanılabilir su miktarı 1.297 metreküp ve ülkemiz su stresi altında bir ülke” dedi.
İklim değişikliğinin yağış rejimlerindeki düzensizlik, sel ve taşkın gibi etkilerinin daha yoğun yaşandığını belirten Yumaklı, suyun yalnızca yönetilecek bir kaynak olarak değil, tüm sektörleri yönlendiren stratejik bir eksen olarak ele alınması gerektiğini söyledi. Yumaklı, “Temiz su kaynaklarına erişim bir beka meselesidir” ifadesini kullandı.
“Su verimliliği seferberliğini dünyanın gündemine taşıyoruz”
Ulusal su planının uygulamaya alındığını belirten Yumaklı, su verimliliğinin çalışmaların merkezine yerleştirildiğini kaydetti. Yumaklı, Emine Erdoğan’ın teşvik ve destekleriyle 2023’ten itibaren yürütülen su verimliliği seferberliğinin, Sıfır Atık hareketiyle birlikte dünya gündemine taşınması için çalışıldığını ifade etti.
Coğrafi bilgi sistemleri ve e-Devlet ile entegre su verimliliği sisteminin oluşturulduğunu aktaran Yumaklı, şehirler ve kurumlar için mavi, yeşil ve turkuaz olmak üzere üç kademeli su verimliliği belgesi hazırlandığını söyledi. Böylece su verimliliği seferberliğinin ölçülebilir hale getirildiğini belirten Yumaklı, şehirlerde kurakçıl peyzaj uygulamalarının yaygınlaştırılması için çalışmaların sürdüğünü kaydetti.
“Suyun yüzde 77’si tarımsal üretimde kullanılıyor”
Türkiye’de suyun yüzde 77’sinin tarımsal üretimde kullanıldığını ifade eden Yumaklı, suyu merkeze alan üretim planlamasının önemine değindi. Tarla içi sulama sistemleri için yüzde 70 oranında hibe desteğinin sürdüğünü belirten Yumaklı, afetlere karşı önceden hazırlık yapılması gerektiğini vurguladı.
25 havzada taşkın yönetim planlarının tamamlanarak uygulamaya alındığını aktaran Yumaklı, Sapanca Gölü’nü besleyen derelerde risk analizi yapıldığını ve gerekli tedbirlerin uygulanmaya başlandığını söyledi. Yumaklı, 15 ilde yaşanan taşkınlara 485 iş makinesi ve ağır ekipman ile 772 personelle müdahale edildiğini belirterek, hayatını kaybedenlere Allah’tan rahmet diledi.
“Sapanca Gölü havzasına 5 yılda 25,5 milyar liralık yatırım yapılacak”
Göl ekosistemlerinin korunması ve sürdürülebilir yönetimi amacıyla Eğirdir, Beyşehir, Akşehir, Eber, Bafa, Burdur, İznik, Seyfe ve Sapanca gölleri için eylem planları hazırlandığını belirten Yumaklı, Sapanca Gölü Eylem Planı’nın belediyeler, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları ve ilgili kurumların katkılarıyla oluşturulduğunu söyledi.
Sapanca Gölü’nün hem içme ve kullanma suyu hem de sit alanı statüsü nedeniyle önemli olduğunu vurgulayan Yumaklı, gölün mevcut durumundan daha kötü hale gelmesi halinde Kocaeli ve Sakarya’nın yanı sıra bölgedeki sanayinin de olumsuz etkileneceğini ifade etti.
Havzanın sıcaklığında önümüzdeki dönemde 4 derecelik artış öngörüldüğünü, yıllık toplam yağışların ise yüzde 5 azalmasının beklendiğini belirten Yumaklı, 2025’te Sapanca Gölü’nde yaklaşık 72 milyon metreküp su azalması yaşandığını açıkladı. Bu azalmanın yüzde 22’sinin buharlaşmadan kaynaklandığını kaydetti.
Eylem planında göl yönetimi, su güvenliği ve verimliliği, su-gıda-ekosistem bağlantısı ile veri temelli ve yapay zeka destekli karar mekanizmasının yer aldığını belirten Yumaklı, plan kapsamında 6 ana eylem ve 12 tedbir bulunduğunu söyledi. Yumaklı, “5 yıl içinde yaklaşık 25,5 milyar liralık bir yatırım sadece bu eylemin içindekileri hayata geçirmek için yapılmış olacak. Havzamıza yaklaşık yılda 114 milyon metreküplük bir su kazandırmayı planlıyoruz” dedi.
Kocaeli İhsaniye Barajı’nın isale hattı ve arıtma tesisinin tamamlandığını, buradan içme suyu verilmeye başlandığını aktaran Yumaklı, Ballıkaya Barajı’nın 2027’de su tutmaya başlayacağını belirtti. Barajın devreye girmesiyle gölden, barajın sağlayacağı su miktarı kadar daha az su alınacağını ifade eden Yumaklı, Avcıdere Barajı sulaması ve içme suyu projesinin de ilerleyen dönemde yatırım programına alınacağını söyledi.
İçme suyu şebekelerindeki kayıp ve kaçakların yüzde 25’e düşürülmesiyle yıllık 16 milyon metreküp su tasarrufu sağlanmasının hedeflendiğini belirten Yumaklı, Sapanca Gölü’nde buharlaşmanın da izleme sistemleriyle takip edileceğini kaydetti. Yumaklı, gölden elde edilen verilerin anlık olarak akıllı su yönetimi sistemine aktarılacağını belirterek, “Artık devir konuşma devri değil, uygulama devri” dedi.